Perast

Perast ilk kez 1336'da, küçük bir tersanesi olan balıkçı köyü olarak kayda geçer; adını bölgede yaşamış İliryalı Pirusti kabilesinden aldığı kabul edilir. 1420'de Venedik Cumhuriyeti'ne bağlandı ve 1797'ye kadar, tam üç yüz yetmiş yedi yıl Venedik'in Albania Veneta eyaletinin parçası kaldı.

Mayıs 1654'te Hersek sancakbeyi Mehmed Bey Rizvanbegoviç komutasındaki altı bin kişilik Osmanlı kuvveti karadan Perast'ın üzerine yürüdü. Kasabayı savunanlar elli kadar Venedik askeri ve yanlarındaki hayduklardı; saldırı püskürtüldü, Mehmed Bey çarpışmada hayatını kaybetti. Venedik bu savunmanın karşılığında Perast'a ender bir ayrıcalık tanıdı: Aziz Marko'nun savaş sancağını taşıma hakkı. 15 Mayıs kasabada bugün hâlâ anılır.

17. yüzyılın sonunda kasabanın denizcilik okulu öyle ün kazandı ki Rus Çarı Büyük Petro, donanmasını kurarken genç asilzadelerini Kaptan Marko Martinoviç'in yanına gönderdi. Perastlı Matiya Zmayeviç ise ters yönde yol aldı, Rus Baltık donanmasında amiralliğe yükseldi. Venedik'in bayrağı da en son burada indi: 1797'de Napolyon Cumhuriyet'i tarihe gömdüğünde kasabanın kaptanı Yozo Viskoviç, ağlayan halkın önünde Aziz Marko sancağını indirip bir sunağın altına gömdü.

Kasabanın karşısında duran iki adadan biri doğal, biri değil. Sveti Đorđe doğal bir kayalık; Gospa od Škrpjela ise Adriyatik'in tek yapay adası. Hikâye 1452'de iki Perastlı denizcinin sudan çıkan bir kayanın üstünde Meryem ikonası bulmasıyla başlar. O günden sonra kasaba halkı oraya taş taşıdı; batırılan gemiler ve yüzyıllarca atılan kayalarla 3.030 metrekarelik bir zemin oluştu. Gelenek hâlâ sürüyor: her 22 Temmuz akşamı, gün batımından sonra süslenmiş tekneler birbirine bağlanıp adaya kürek çeker ve suya taş bırakır. Fašinada denen bu tören beş yüzyıldır kesintisiz yapılıyor, 2013'te Karadağ'ın somut olmayan kültür mirası ilan edildi.