Bin Pencereli Şehir · Güney Arnavutluk
Berat
Berati Arnavutça · Arnavut Belgradı Osmanlıca · Antipatrea Antik
Osum nehrinin iki yakasına kurulmuş Berat'ın lakabı ilk bakışta anlaşılır: yamaca sıra sıra dizilmiş beyaz evlerin geniş pencereleri, kimin kimin üstüne bakacağını yüzyıllar önce çözmüş gibi aynı hizada durur. "Bin pencereli şehir" adı buradan gelir.
Şehir üç mahalleden oluşur: nehrin sağındaki Müslüman Mangalem, solundaki Ortodoks Gorica ve ikisinin üstünde, surlarının içinde hâlâ insan yaşayan Kala. Bu üçlü, 2.400 yıllık bir yerleşimin bugüne kadar bozulmadan gelmiş halidir; eski şehir 2008'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girmiştir.
Bir yakada Mangalem, karşısında Gorica, üstünde hâlâ yaşayan bir kale: Berat üç mahalleden ibaret bir şehirdir.
Künye
Genel Bilgiler
- Nüfus
- 62.232 (belediye, 2023)
- Yüzölçümü
- 421,6 km² (belediye)
- Demografik Yapı
- Arnavut, Ulah, Roman
Antipatrea'dan Günümüze
Tarihçe
Yerleşimin çekirdeği MÖ 4. yüzyıla, İliryalıların kurduğu Antipatrea kalesine dayanır. Roma, Bizans ve Sırp idarelerinden sonra şehir 1417'de Osmanlı topraklarına katıldı ve Osmanlı kayıtlarında Arnavut Belgradı adıyla anıldı.
Bugünkü silueti yapan da bu dönemdir: 1492'de II. Bayezid adına yaptırılan Kral Camii, 1555 tarihli ve kubbesinin kurşun kaplamasından adını alan Kurşunlu Cami, kale yamacına kademelenen geniş pencereli konaklar hep Osmanlı yüzyıllarının ürünüdür. Kalenin içinde ise Ortodoks kiliseleri hiç boşalmadı; şehir, iki inancın yan yana durduğu bir yer olarak kaldı.
Kale içindeki Meryem Ana Katedrali bugün müze: 16. yüzyılın büyük ikona ustası Onufri'nin, kendi adıyla anılan kırmızısını kullandığı panoları burada sergileniyor.
Haritada Yeri
Konum
Berat, Arnavutluk'un güneyinde, Osum nehrinin açtığı vadide, kutsal sayılan Tomorr Dağı'nın eteklerinde yer alır.
- Koordinat
- 40.7058, 19.9522
- Ulaşım Notu
- Tiran'a ~120 km (yaklaşık 2 saat), Fier üzerinden sahile ~50 km
Rota Notları
Görülmeye Değer!
- Surlarının içinde hâlâ ailelerin yaşadığı Berat Kalesi
- Meryem Ana Katedrali'nde kurulu, 16. yüzyıl ikonalarını barındıran Onufri Müzesi
- Yamaca kademelenen pencereleriyle şehre adını veren Mangalem mahallesi
- Nehrin karşı yakasındaki Ortodoks Gorica mahallesi ve iki yakayı bağlayan taş Gorica Köprüsü
- 1492'de Sultan II. Bayezid adına yaptırılan Kral Camii
- Kubbesinin kurşun kaplamasından adını alan, 1555 tarihli Kurşunlu Cami
- Şehrin doğusunda yükselen ve Bektaşilerce kutsal sayılan Tomorr Dağı
- Rafting ve yürüyüş rotalarıyla Osum Kanyonu
Sofra
Yerel Tadlar
Pispili
Mısır unu tabanı üzerine ıspanakla açılan yöresel börek
Berat zeytini
Bölgeye özgü, iri ve etli yeşil sofralık zeytin
Shesh i Zi · Pulës
Berat bağlarının yerli üzümlerinden yapılan kırmızı ve beyaz şaraplar
Anekdot
Bunları Biliyor Muydunuz?
Berat'ın Osmanlı kayıtlarındaki adının Arnavut Belgradı olduğunu, "bin pencere" lakabının mimari bir tesadüf değil, yamaçta hiçbir evin diğerinin manzarasını kapatmamasını sağlayan bir yerleşim düzeninden doğduğunu, kalenin bugün de bir müze değil bir mahalle olduğunu ve içinde ailelerin yaşadığını, ikonalarını izlediğiniz Onufri'nin kullandığı kırmızı tonun kendi adıyla anıldığını ve formülünün hâlâ tam olarak çözülemediğini, şehrin doğusundaki 2.416 metrelik Tomorr Dağı'nın Bektaşiler için kutsal olduğunu ve her yıl ağustosta binlerce kişinin zirvedeki türbeye çıktığını biliyormuydunuz?
Planlama
Seyahat Notları
- En İyi Ziyaret Zamanı
- Mayıs–Haziran ve Eylül–Ekim (yaz ortası vadide çok sıcak olur)
- Önerilen Süre
- 1–2 gün
- Festival Bilgisi
- Her yıl ağustos ayında Tomorr Dağı'nda düzenlenen Bektaşi hac buluşması
Pratik Balkan Rehberi — Arnavutluk